Barbunya pilaki, Türk zeytinyağlıları arasında en doyurucu ve en sevilenlerden biridir. Bir gece ıslatılıp haşlanan barbunya; soğan, havuç ve patatesle birlikte zeytinyağında ağır ağır pişer, rendelenmiş domates ve salça ile tatlı-ekşi bir kıvam kazanır. Bir çay kaşığı toz şeker, domatesin asidini dengeleyip pilakiye o karakteristik yuvarlak tadı verir. Ege ve Marmara mutfağının klasiği olan pilaki, geleneksel olarak oda sıcaklığında ya da soğuk servis edilir; böylece zeytinyağı ve baklagilin aromaları tam oturur. Üzerine limon sıkılıp ekmekle sunulan bu yemek, hem günlük sofraların hem de meze tabaklarının gözdesidir.
Barbunya Pilaki
Malzemeler
- 400 g Barbunya (kuru, bir gece ıslatılmış (veya 500 g taze))
- 1 adet Kuru soğan (ince doğranmış)
- 1 adet Havuç (halka doğranmış)
- 1 adet Patates (küp doğranmış)
- 3 diş Sarımsak (diş, iri doğranmış)
- 2 adet Domates (rendelenmiş)
- 1 yemek kaşığı Domates salçası
- 100 ml Zeytinyağı (sızma)
- 1 çay kaşığı Toz şeker
- 1 çay kaşığı Tuz
- 500 ml Su (sıcak)
Hazırlanışı
- Kuru barbunyayı bir gece önceden bol soğuk suda ıslatın (taze kullanıyorsanız bu adımı atlayın). Ertesi gün suyunu süzüp durulayın; ıslatma, pişme süresini kısaltır ve baklagili daha sindirilebilir kılar.
- Islatılmış barbunyayı bir tencereye alıp üzerini geçecek kadar su ekleyin ve tuz katmadan orta ateşte yarı yumuşayana kadar, yaklaşık 25-30 dakika haşlayın. Tuzu bu aşamada eklemeyin; erken tuz taneyi sertleştirir.
- Haşlama suyunu süzün ama bir su bardağı kadarını kenarda saklayın; bu nişastalı su pilakiye kıvam vermek için kullanılabilir.
- Geniş bir tencerede zeytinyağını orta ateşte ısıtın. İnce doğranmış kuru soğanı ekleyip pembeleşene ve yumuşayana kadar, yaklaşık 5 dakika kavurun; soğan şeffaflaşmalı ama kızarmamalı.
- Halka doğranmış havucu ekleyip 3-4 dakika soteleyin, ardından iri doğranmış sarımsağı katıp kokusu çıkana dek 1 dakika daha karıştırın.
- Küp doğranmış patatesi ekleyip birkaç dakika çevirin. Patates sebzelerle buluşup zeytinyağını emmeye başlasın; bu, yemeğe dolgunluk katar.
- Domates salçasını ekleyip 1-2 dakika kavurun; salçanın ham kokusu uçup rengi koyulaşınca rendelenmiş domatesi ilave edin ve suyunu çekene dek 3-4 dakika pişirin.
- Haşlanmış barbunyayı tencereye alın, toz şekeri ekleyin ve nazikçe karıştırın. Şeker domatesin asidini dengeleyerek pilakiye tatlımsı bir yuvarlaklık verir.
- Sıcak suyu (gerekirse sakladığınız haşlama suyundan da) malzemeleri 1-2 parmak geçecek şekilde ekleyin. Kapağı kapatıp kısık ateşte barbunya ve patates tamamen yumuşayana kadar, yaklaşık 25-30 dakika pişirin.
- Tuzu pişmenin son 10 dakikasında ekleyin ve tadını ayarlayın. Suyun fazlası çekilip yemek kıvamlı, yağ üste çıkmış bir görünüm almalı; çok sulu kalırsa kapağı açıp birkaç dakika kaynatın.
- Ocağı kapatın ve pilakiyi tencerede oda sıcaklığına inene kadar dinlendirin. Zeytinyağlılar soğudukça lezzetlenir; mümkünse buzdolabında birkaç saat bekletip soğuk servis edin.
- Servis tabağına alıp dilerseniz üzerine bir miktar sızma zeytinyağı gezdirin ve soğuk olarak, ekmekle birlikte sunun.
Püf Noktaları
- Kuru barbunyayı mutlaka bir gece ıslatın; bu, pişme süresini kısaltır, taneleri eşit pişirir ve baklagili daha kolay sindirilir kılar.
- Barbunyayı haşlarken ve ilk pişirme aşamasında tuz eklemeyin; tuzu en sona bırakmak tanelerin kabuğunun sertleşmesini önler ve içini yumuşak tutar.
- Bir çay kaşığı toz şeker ihmal edilmemesi gereken bir dengeleyicidir; domatesin ve salçanın asidini yuvarlar, pilakiye klasik tadını verir.
- Salçayı domatesten önce yağda kısaca kavurmak ham kokusunu giderir ve yemeğe daha derin bir renk ve tat katar.
- Pilaki bir zeytinyağlıdır; soğudukça aroması oturur. En lezzetli hali oda sıcaklığında veya buzdolabında birkaç saat beklemiş soğuk servistir.
- Kıvamı sulu kaldıysa kapağı açıp birkaç dakika kaynatın; fazla koyulaştıysa sakladığınız haşlama suyundan ekleyerek kıvamı açın.
- Sarımsağı iri doğramak, pişme boyunca aromasını salıp dağılmasını sağlar; ezmek yerine iri bırakmak pilakinin karakterine daha uygundur.
- Taze barbunya kullanıyorsanız ıslatma ve uzun haşlama gerekmez; doğrudan sebzelerle pişirin, pişme süresi belirgin şekilde kısalır.
Besin Değerleri
Porsiyon başına yaklaşık değerlerdir.
| Kalori | 406 kcal |
| Protein | 17 g |
| Karbonhidrat | 51 g |
| Şeker | 4 g |
| Yağ | 16 g |
| Doymuş Yağ | 2 g |
| Lif | 18 g |
| Sodyum | 409 mg |
| Kalsiyum | 107 mg |
| Demir | 4 mg |
Sıkça Sorulan Sorular
Barbunyayı önceden ıslatmazsam ne olur?
Kuru barbunya ıslatılmazsa çok daha uzun sürede pişer, taneler eşit yumuşamaz ve dışı dağılırken içi sert kalabilir. Bir gece soğuk suda ıslatmak hem pişme süresini belirgin kısaltır hem de baklagili daha sindirilebilir yapar. Acil durumda sıcak suda 1-2 saat bekletmek kısmi çözüm olur.
Pilaki neden soğuk servis edilir?
Pilaki bir zeytinyağlı yemektir ve zeytinyağlıların aroması soğudukça oturur. Oda sıcaklığında veya buzdolabında birkaç saat beklemiş haliyle servis edildiğinde zeytinyağı, domates ve baklagilin tatları bütünleşir; bu yüzden geleneksel olarak soğuk sunulur.
Barbunya pişmiyor, sert kalıyor; nedeni ne?
En sık nedenler tuzu veya asitli domatesi erken eklemektir; ikisi de tanenin kabuğunu sertleştirir. Tuzu pişmenin sonuna bırakın ve barbunyayı domatesten önce ayrı haşlayarak yarı yumuşatın. Çok eski kuru baklagiller de geç pişer.
Toz şeker şart mı?
Şart değil ama şiddetle önerilir. Bir çay kaşığı toz şeker domatesin ve salçanın asidini dengeleyip pilakiye karakteristik tatlı-ekşi yuvarlaklığı verir. Şeker tüketmek istemiyorsanız çok az da olsa koymak tadı belirgin şekilde iyileştirir.
Haşlama suyunu atmalı mıyım?
Tamamını atmayın. Barbunyanın haşlama suyu nişastalı olduğu için pilakiye doğal bir kıvam verir. Bir su bardağı kadarını saklayıp pişirme sırasında kıvam ayarlamak için kullanabilirsiniz; geri kalanını süzüp atabilirsiniz.
Buzdolabında kaç gün dayanır?
Ağzı kapalı bir kapta buzdolabında 3-4 gün rahatça saklanır ve lezzeti her geçen gün biraz daha oturur. Soğuk servis edilen bir yemek olduğu için bekletmek kalitesini düşürmez; servisten önce üzerine taze zeytinyağı gezdirebilirsiniz.
Patates ve havuç olmadan da yapılır mı?
Bu tarif havuç ve patatesle hazırlanan dolgun bir pilakidir; ikisi de yemeğe kıvam ve doyuruculuk katar. Daha hafif istiyorsanız patatesi azaltabilirsiniz ancak tarifin verdiği klasik kıvam ve lezzet için her ikisini de kullanmanız önerilir.
Yanında ne ile servis edilir?
Barbunya pilaki en çok taze ekmek ve bir dilim limonla sevilir; üzerine limon sıkmak yemeğin tadını canlandırır. Meze tabağının parçası olarak veya ana öğünde tek başına doyurucu bir zeytinyağlı olarak sofraya gelebilir.
Leave a reply






